Pazar, Kas─▒m 17, 2019

Erdek Tarih├že

Erdek Tarih├že

Erdek tarihte Artake ad─▒yla tan─▒nmaktad─▒r. Bu isimlere bakarak il├ženin Sitler taraf─▒ndan kuruldu─ču s├Âylenebilir. Ancak Erdek tarihi milattan ├Ânce 5400’l├╝ y─▒llara dayan─▒r. Artake sitlerin efsanevi krallar─▒ndan biridir.

Erdek’in ├Ân├╝nde bulunan ve g├╝n├╝m├╝zde Zeytinlik olarak bilinen ada Artake ismi ile tan─▒n─▒yordu. Ayr─▒ca kar┼č─▒s─▒ndaki tepe ├╝zerindeki antik kente de bu isim verilmi┼čti.

Artake s├Âzc├╝─č├╝ M├ľ 2000’lerde yayg─▒n bir dil olan Luwi dilinden gelirse de anlam─▒ bilinmiyor. Artake’nin ne zaman ve kimler taraf─▒ndan kuruldu─ču hakk─▒nda da bilgi yok. M├ľ 8. y├╝zy─▒lda Miletoslu g├Â├žmenler buras─▒n─▒ ele ge├žirerek Hellenle┼čtirmi┼člerdir.

Byzantionlu Stephanos,Timosthenes isimli bir ─░lk ├ça─č tarihi yazar─▒n─▒n Artaka’n─▒n Kyzikos’ta bir da─č ve ├Ân├╝ndeki adac─▒─č─▒n ismi oldu─čunu yazd─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rm├╝┼čt├╝r. Plinius da bu adan─▒n ismine Artacaeon olarak de─činir. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda Artake ile ilgili belirgin bir bilgi yoktur.

Miletos ├Ânderli─činde ba┼člat─▒lan Bat─▒ Anadolu ayaklanmas─▒na kat─▒lan kentleri cezaland─▒rmak i├žin Perslerin g├Ânderdi─či donanma di─čer k─▒y─▒ kentleri gibi Artake’yi de talan etmi┼č,yak─▒p y─▒km─▒┼čt─▒r. Buradan ka├žan halk da g├╝n├╝m├╝zdeki Erdek’in oldu─ču yere ka├žarak oraya yerle┼čmi┼člerdir. Orta├ža─č da Artake bir ara canl─▒ bir kent konumuna ge├žmeye ├žal─▒┼čm─▒┼čsa da sonu├žta her zaman yak─▒n─▒ndaki Kyzikos’a ba─č─▒ml─▒ kalm─▒┼čt─▒r. Artake’den, ge├žirdi─či yang─▒n ve depremlerden dolay─▒ g├╝n├╝m├╝ze hi├žbir tarihi kal─▒nt─▒ ula┼čamam─▒┼čt─▒r.

Tarih ├ža─člar─▒nda ArtakeÔÇÖden ilk s├Âz eden Herodot olmu┼čtur. Artake M├ľ 7. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda Miletoslular taraf─▒ndan kolonize edilmi┼č, M├ľ 361 y─▒l─▒ndan ├Ânce b├╝t├╝n Kap─▒da─č ile birlikte KyzikosÔÇÖun egemenli─čine girmi┼čtir. Helenistik ├ža─č boyunca s├╝rekli olarak y├╝kselip parlayan KyzikosÔÇÖun yan─▒nda gittik├že ├Ânemini yitiren Artake, Roma d├Âneminde de bu sitenin bir d─▒┼č mahallesi durumuna d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Bizans ├ža─č─▒yla beraber limanlar─▒ ihmal edilen ve depremlerle y─▒k─▒lan binalar─▒n─▒n ta┼člar─▒ ya─čma edilen KyzikosÔÇÖun gerilemesiyle giderek geli┼čmeye ba┼člam─▒┼č ise de KyzikosÔÇÖun ├╝n├╝ne yeti┼čememi┼čtir. Tarih├ži Herodot iktisadi durumunu da ele alarak ├╝z├╝m├╝n├╝, ┼čarab─▒n─▒, zeytin ve zeytinya─č─▒n─▒ methetmi┼čtir.

Artake 1339 y─▒l─▒nda Orhan GaziÔÇÖ nin o─člu S├╝leyman Pa┼ča taraf─▒ndan fethedilip T├╝rk egemenli─čine ge├žmi┼čtir.

Osmanl─▒ d├Âneminde ise Erdek’in en g├╝zel en a├ž─▒k bir ┼čekilde Evliya ├çelebi’nin Seyahatname isimli eserinden ├Â─čreniyoruz. 1639 y─▒l─▒nda Erdek’e iki kez gelen Evliya ├çelebi Erdek’in tahtan─▒ ve fevkan─▒ iki katl─▒ evlerinde, hanlar─▒ hamamlar─▒, d├Ârt mihrap camilerinden 25.000 d├Ân├╝m ba─člar─▒ndan misket ├╝z├╝m├╝nden dokuz ├že┼čit ┼čarab─▒ndan bahseder. Yine Evliya’n─▒n ilgin├ž bir an─▒s─▒nda bug├╝n Erdek liman─▒nda bulunan k├╝├ž├╝k Zeytinli Ada ile ilgilidir.

Evliya ├çelebi Zeytinli Adas─▒ ile ilgili ┼č├Âyle bahsediyor:

┬ź Bu Erdek’in kar┼č─▒ garb─▒nda bir mil bait derya i├žere taam sofras─▒ kadar bir yerde kaynar bir ─▒l─▒ca suyu vard─▒r ki Adem i├žine girmeyi tahammul edemeyip deryaya kar─▒┼čt─▒─č─▒ yerde gusul ederler. ─░ki t├╝rl├╝ hasai kudret bire┼čince gusul edenler hayati cavidani bulurcas─▒na memnun ve s─▒hat├╝l v├╝cut olurlar. ┬╗

sat─▒rlar─▒ ile Zeytinli Ada’daki ┼čifal─▒ sulardan bahsediyor.

1891 y─▒l─▒ Osmanl─▒ n├╝fus say─▒m─▒na g├Âre Erdek’te ya┼čayan ki┼či say─▒s─▒ 33.007 ki┼čidir. Bunlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču (%89) Rumlardan olu┼čmaktad─▒r (29.165 ki┼či). Erdek’teki T├╝rk n├╝fusu ise 3.070 ki┼čidir (%9). Erdek merkez n├╝fusunun %91’i Hristiyanlardan olu┼čmaktayd─▒.

1807ÔÇÖde de Karesi Sanca─č─▒na ba─članm─▒┼čt─▒r. 19. y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒na kadar bu sanca─ča ba─čl─▒ bir kaza olan Erdek (Bu tarihlerde Band─▒rma, Erdek kazas─▒na ba─čl─▒ bir bucakt─▒), daha sonra 1930’lu y─▒llara kadar Band─▒rma’ya ba─čl─▒ bir bucak haline geldi ve bu tarihte ayr─▒ bir il├že merkezi oldu. 1980’de 10.000 olan n├╝fus, 2000’de 20.000’e ula┼čm─▒┼čt─▒r. 1924 M├╝badelesiyle Rumlar─▒n bo┼čaltt─▒─č─▒ Erdek merkeze ve k├Âylere Selanik’e ba─čl─▒ Karacaova (Karacaabat) ve Kavala Pomaklar─▒ Giritli ve Bo┼čnak g├Â├žmenler yerle┼čtirilmi┼čtir.

Erdek

Hesab─▒n─▒za Giri┼č Yap─▒n

Fill the forms bellow to register

┼×ifrenizi S─▒f─▒rlay─▒n!

L├╝tfen ┼čifrenizi s─▒f─▒rlamak i├žin kullan─▒c─▒ ad─▒n─▒z─▒ veya e-posta adresinizi girin.